ETC: Cần minh bạch chi phí và xem xét bỏ phí duy trì ví điện tử
Ông Nguyễn Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Hội Kế toán TP.HCM
Từ ngày 1/8/2026, các ví điện tử VETC và ePass bắt đầu thu phí duy trì 6.600 đồng/tháng đối với cá nhân và 66.000 đồng/tháng đối với doanh nghiệp. Chính sách này gây phản ứng mạnh mẽ trong dư luận, khi người dân cho rằng đây là “phí chồng phí”: ngoài phí BOT bắt buộc, nay lại thêm phí duy trì ví điện tử VETC.
Chi phí tiết kiệm từ ETC
Việc chuyển từ thu phí tiền mặt sang ETC đã giúp tiết kiệm đáng kể:
- Giảm chi phí nhân sự và cabin.
- Cắt bỏ chi phí in vé, kiểm đếm, an ninh.
- Giảm ùn tắc giao thông khi qua trạm thu phí, tiết kiệm nhiên liệu và thời gian cho người dân.
- Hạn chế thất thoát, minh bạch hóa dòng tiền BOT.
Theo các chuyên gia, phần tiết kiệm này lên tới hàng trăm tỷ đồng mỗi năm. Tuy nhiên, khoản tiết kiệm lại chưa được cấn trừ để miễn phí duy trì ví điện tử cho người dùng.
Vai trò Bộ Xây dựng
Sau khi Bộ GTVT sáp nhập vào Bộ Xây dựng, cơ quan này trở thành đơn vị quản lý hợp đồng BOT và giám sát hệ thống ETC. Dư luận đặt câu hỏi:
- Vì sao Bộ chưa yêu cầu doanh nghiệp BOT hoặc nhà cung cấp dịch vụ chia sẻ phần tiết kiệm chi phí cho người dân?
- Vì sao chưa có cơ chế minh bạch để công khai phần lợi ích từ ETC?
- Bộ có trách nhiệm bảo đảm công bằng xã hội, nhưng hiện người dân vẫn phải trả thêm phí duy trì ví.
Mô hình quốc tế
So sánh với các nước phát triển cho thấy sự khác biệt rõ rệt:
- Mỹ (E-ZPass): Không thu phí duy trì, chi phí hệ thống được cấn trừ từ ngân sách bang và tiết kiệm vận hành.
- Nhật Bản (ETC): Không thu phí duy trì, thậm chí giảm giá cuối tuần để khuyến khích sử dụng.
- Hàn Quốc (Hi-Pass): Không thu phí duy trì, tích hợp thẻ giao thông đa năng, giúp giảm chi phí xã hội tới 30%.
- Đức: Không thu phí duy trì ví, hệ thống thu phí liên thông toàn châu Âu, minh bạch và công bằng.
Trong khi đó, Việt Nam lại chọn cách thu phí duy trì ví, khiến người dân cảm thấy bất công.
Kiến nghị
- Bộ Xây dựng cần rà soát lại hợp đồng BOT, yêu cầu doanh nghiệp chia sẻ phần tiết kiệm chi phí để miễn phí hoặc giảm phí duy trì ví.
- Công khai minh bạch chi phí vận hành ETC, để người dân thấy rõ lợi ích thực sự.
- Học hỏi mô hình quốc tế, coi ETC là dịch vụ công cộng, không phải dịch vụ thương mại thu thêm phí.
- Khuyến khích cạnh tranh thị trường, tạo điều kiện cho các nhà cung cấp đưa ra chính sách miễn phí để bảo vệ quyền lợi người dùng.
Kết luận
ETC là bước tiến lớn trong hiện đại hóa giao thông, nhưng việc thu phí duy trì ví điện tử đang làm giảm niềm tin của người dân. Nếu Bộ Xây dựng không sớm điều chỉnh, dư luận sẽ tiếp tục phản ứng mạnh mẽ. Việt Nam cần học hỏi kinh nghiệm quốc tế để biến ETC thành dịch vụ công cộng miễn phí, thay vì gánh nặng mới cho người dân.